window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'G-G3CHV68K99');

Znajdź swoje biuro księgowe oferujące usługi rachunkowe

 
 
 
 
Strona główna > Aktualności > Urlop bezpłatny a ZUS - co trzeba wiedzieć?

Dodano 2022-01-24 (komentarzy 0)

Urlop bezpłatny a ZUS - co trzeba wiedzieć?

Wróć do listy artykułów
Urlop bezpłatny a ZUS - co trzeba wiedzieć?

Pracujesz na etacie i równocześnie chciałbyś rozwinąć swoją działalność gospodarczą? Potrzebujesz nieco czasu, by zająć się istotnymi dla Ciebie sprawami prywatnymi? Rozwiązaniem może być wzięcie urlopu bezpłatnego w firmie, w której jesteś zatrudniony.

Zanim podejmie się jednak taką decyzję, warto dokładnie sprawdzić, jakie wiążą się z tym przywileje i obowiązki, zwłaszcza w kwestii ubezpieczenia w ZUS.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • kiedy można skorzystać z bezpłatnego urlopu,
  • jakich formalności trzeba dokonać,
  • kiedy pracodawca może odmówić urlopu bezpłatnego,
  • jakie są obowiązki przedsiębiorcy wobec pracownika, który chce skorzystać z urlopu bezpłatnego,
  • czy pracownik na bezpłatnym urlopie jest wciąż ubezpieczony.

Korzystanie z urlopu bezpłatnego – kiedy można się na niego zdecydować?

Jako urlop bezpłatny rozumie się przerwę w wykonywaniu pracy, gdy zawiesza się obowiązki pracownika i pracodawcy. Taki czas nie jest wliczany do stażu pracy, pracownikowi nie przysługuje za niego wynagrodzenie, traci uprawnienia pracownicze i premie za ten okres oraz nie może pobierać świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Regulacje odnośnie urlopu bezpłatnego dla pracowników znajdują się w Kodeksie pracy (art. 174). Zgodnie z nimi z takiego rozwiązania ma prawo skorzystać pracownik, bez konieczności podawania konkretnej przyczyny.

Oznacza to, że urlop bezpłatny da się wykorzystać choćby w celu podjęcia innej pracy u innego pracodawcy, rozwinięcia własnej działalności gospodarczej, wypoczynku (skorzystanie z urlopu wypoczynkowego) lub zajęcia się dziećmi, przygotowywania się do ważnych egzaminów, wolontariatu lub tymczasowej przeprowadzki.

Pracownik na urlopie bezpłatnym – pisemny wniosek pracownika i inne formalności

Pracownik, pragnący skorzystać z urlopu bezpłatnego, zobowiązany jest do złożenia u pracodawcy pisemnego wniosku o urlop bezpłatny, stanowiącego podstawę do jego otrzymania. Pracodawca nie może wysłać pracownika na bezpłatny urlop, jeśli nie otrzyma takiego dokumentu.

Udzielenie urlopu zależy od decyzji pracodawcy. Ma prawo wyrazić na niego zgodę, odmówić lub wyznaczyć inny, bardziej korzystny dla niego termin. Choć ustawodawca nie podaje minimalnego terminu, do kiedy należy złożyć takie pismo, najlepiej nie czekać z tym do ostatniej chwili, gdyż można narazić się na odmowę ze strony pracodawcy, który nie będzie w stanie przeorganizować funkcjonowania firmy i znaleźć odpowiedniego zastępstwa.

Co ciekawe, jeśli pracownik wyrazi na to zgodę, na mocy porozumienia między pracodawcami, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego, w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy, przez określony czas. W takiej sytuacji czas ten wlicza się do stażu pracy, co przekłada się na uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

Okres urlopu bezpłatnego nie jest precyzyjnie określony w przepisach. Warto wiedzieć, że Kodeks pracy chroni pracowników, przebywających na urlopie bezpłatnym. Zgodnie z przepisami pracodawca nie ma prawa zwolnić pracownika, który korzysta z takiej formy urlopu. Od tej zasady istnieją jednak wyjątki. Jeden z nich dotyczy zwolnień grupowych i sytuacji, gdy pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym dłużej niż trzy miesiące.

Dodatkowo, pracodawca ma prawo zwrócić się do pracownika z żądaniem powrotu do pracy po upływie trzech miesięcy od rozpoczęcia urlopu. Musi to jednak dotyczyć ważnych powodów, a obie strony muszą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu już podczas wstępnych ustaleń.

Urlop bezpłatny a ZUS – jakich formalności musi dopełnić pracodawca?

Jeśli pracownik złoży wniosek o urlop bezpłatny, pracodawca ma obowiązek się do tego ustosunkować. Choć ustawa nie określa terminu odpowiedzi, zazwyczaj odbywa się to w najszybszym możliwym czasie. Postanowienie nie musi być wydane w formie pisemnej. Nie przysługują również od niego żadne formy odwołania dla pracownika.

Zgodnie z przepisami pracodawca w okresie urlopu bezpłatnego nie ma obowiązku odprowadzania składek ZUS za pracownika. Powinien on poinformować o rozpoczęciu takiego urlopu Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a także składać miesięczne reporty imienne ZUS RSA. Jeśli urlop bezpłatny rozpoczął się w trakcie miesiąca, wówczas pracodawca składa formularz ZUS RCA.

Czy pracownik na urlopie bezpłatnym jest ubezpieczony – ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Urlop bezpłatny oznacza, że pracownik nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Przepisy precyzują bowiem, że okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym stanowi przedział od rozpoczęcia do zakończenia stosunku pracy. Skoro urlop bezpłatny oznacza wyłączenie z obowiązku świadczenia pracy, de facto mamy zatem do czynienia z zawieszeniem stosunku pracy. Przekłada się to oczywiście na kwestię ubezpieczenia społecznego oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Warto wiedzieć, że wraz z przejściem na urlop bezpłatny w pewnym momencie pracownik traci prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, które wygasa po upływie 30 dni od rozpoczęcia urlopu. Po upływie miesiąca osoba na urlopie bezpłatnym traci zatem prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych.

Urlop bezpłatny to także ograniczony dostęp do zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub macierzyńskiego i świadczenia rehabilitacyjnego. Jeśli czas niezdolności przypada w całości na okres urlopu bezpłatnego, wówczas pracownik traci całkiem do nich prawa.

Urlop bezpłatny i ZUS a własna działalność gospodarcza

Osoby, które decydują się na wzięcie urlopu bezpłatnego u pracodawcy, przy równoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej, muszą pamiętać o szeregu obowiązków związanych z ubezpieczeniem w ZUS.

Jednym z nich jest konieczność wyrejestrowania się z ubezpieczeń (druk ZUS ZWUA) od pierwszego dnia trwania urlopu. W tym samym czasie muszą zgłosić się do ubezpieczenia (druk ZUS ZUA) z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, za które składki opłaca się podczas całego okresu urlopu bezpłatnego. Po jego zakończeniu tacy przedsiębiorcy muszą ponownie wyrejestrować się z ubezpieczenia i złożyć formularz ZUS ZZA, zgłaszający ich do ubezpieczenia zdrowotnego.

Korzyści i ograniczenia - udzielenie urlopu bezpłatnego

Pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym może go wykorzystać do rozmaitych celów, służących wypoczynkowi, rozwojowi osobistemu lub potrzebom rodzinnym i zdrowotnym.

Choć takie rozwiązanie ma wiele korzyści oraz pozwala na realizację innych celów niż te wynikające ze stosunku pracy, trzeba zdawać sobie sprawę z szeregu ograniczeń, związanych z urlopem bezpłatnym.

Podstawowym problemem jest oczywiście brak wynagrodzenia, które przysługuje za wykonane czynności w ramach umowy o pracę. Dodatkowo pracownik podczas urlopu bezpłatnego nie może korzystać do szeregu praw (ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, świadczenia zdrowotne, zasiłek chorobowy). Należy również pamiętać o tym, że czas urlopu nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Korzystanie z urlopu bezpłatnego – sposób na rozwój zawodowy lub prywatny

Choć w wielu sytuacjach urlop bezpłatny może być rozwiązaniem bardzo korzystnym, przed podjęciem finalnej decyzji o złożeniu wniosku u pracodawcy, warto dokładnie sprawdzić wszystkie za i przeciw oraz przekalkulować opłacalność takiego kroku. W ten sposób można się uchronić przed wieloma nieprzyjemnymi konsekwencjami.

Artykuł nie stanowi porady prawnej, ani nie jest opinią prawną.

 

Komentarze:

Aby dodać komentarz zaloguj się na swoje konto